Η πρόωρη γέννηση δεν καθυστερεί απλώς την ανάπτυξη της παρεγκεφαλίδας. Αλλάζει την πορεία της. Αυτό δείχνει μελέτη στο Science, 29 Οκτωβρίου 2026, τόμος 394, τεύχος 6823, σελίδες 549–555. Ανάμεσα στους συγγραφείς είναι ο νεογνολόγος Παναγιώτης Κρατημένος και ο Γεώργιος Σανίδας, από το παιδιατρικό νοσοκομείο Children’s National στην Ουάσινγκτον.
Η εργασία έχει κωδικό 10.1126/science.aeb9095. Την ίδια ημέρα το νοσοκομείο κυκλοφόρησε ανακοίνωση. Το κείμενό της δημοσίευσαν το Medical Xpress και το news-medical.net. Το πρωί της 30ής Οκτωβρίου, στις 08:53, τη μελέτη παρουσίασε και η ΕΡΤ.
Τι γράφει η περίληψη
Η παρεγκεφαλίδα μεγαλώνει γρήγορα στο τρίτο τρίμηνο, την περίοδο που διακόπτει ένας πρόωρος τοκετός. Η περίληψη λέει ότι η προωρότητα εκτρέπει την αναπτυξιακή τροχιά. Η αύξηση και τα λειτουργικά αποτελέσματα ακολουθούν την ηλικία κύησης, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη οι περιγεννητικές εκθέσεις.
Στους ιστούς περιγράφει ατελή ωρίμανση των κυττάρων της κοκκώδους στιβάδας και μειωμένη δομική ωρίμανση των κυττάρων Purkinje. Βρέφη με την ίδια ηλικία από την τελευταία έμμηνο ρύση δεν βρίσκονται, γράφει, στην ίδια αναπτυξιακή κατάσταση. Το σημείωμα της σύνταξης το λέει έτσι: η παρεγκεφαλίδα των πρόωρων δεν καταλήγει να μοιάζει πλήρως με εκείνη όσων γεννήθηκαν τελειόμηνα.
Οι αριθμοί που δεν είναι στην περίληψη
Όγκο σε κυβικά χιλιοστά δίνει η ανακοίνωση του νοσοκομείου, όχι η περίληψη. Από την 24η ως την 40ή εβδομάδα, γράφει, η παρεγκεφαλίδα μεγαλώνει περίπου πέντε φορές. Κάθε εβδομάδα εκτός μήτρας πριν το τελειόμηνο συνδέθηκε με περίπου 230 κυβικά χιλιοστά μικρότερο όγκο. Η ΕΡΤ γράφει το ίδιο νούμερο ως συσχέτιση με κάθε εβδομάδα μικρότερης ηλικίας κύησης, με μέτρηση όταν τα βρέφη έφτασαν την ηλικία που αντιστοιχεί σε τελειόμηνη κύηση.
Ο μικρότερος όγκος συνδέθηκε, από τους 9 ως τους 36 μήνες, με καθυστερήσεις στην κίνηση, στη γλώσσα και στη σκέψη. Το στρες, η νόσος και πλευρές της φροντίδας στη μονάδα εντατικής νεογνών αλλάζουν επίσης τους ρυθμούς αύξησης.
Το δείγμα, κατά την ανακοίνωση, είναι απεικόνιση και παρακολούθηση 176 ζωντανών βρεφών και ανάλυση ιστού από 83 πρόωρα και τελειόμηνα, από αποθετήρια που περιλαμβάνουν το NIH NeuroBioBank. Δεν είναι καταγραφή ελληνικών νοσοκομείων. Η ανακοίνωση λέει ότι ο Κρατημένος διευθύνει την έρευνα και το πρόγραμμα νευροκρίσιμης φροντίδας νεογνών στο Children’s National. Η ΕΡΤ τον τοποθετεί και στο Πανεπιστήμιο George Washington.
Τι δεν αλλάζει στην Ελλάδα
Στην ανακοίνωση, ο Κρατημένος είπε: «Μπορούσαμε πάντα να βλέπουμε τις αναπτυξιακές διαφορές που αντιμετώπιζαν τα πρόωρα παιδιά, αλλά δεν βλέπαμε τον κυτταρικό μηχανισμό που τις οδηγούσε». Ο Vittorio Gallo, συν-επικεφαλής που συνεχίζει την έρευνα στο Seattle Children’s, είπε ότι η αξιολόγηση και η θεραπεία των πρόωρων βρεφών πρέπει να καθοδηγούνται από την αναπτυξιακή ωριμότητα και όχι από τη χρονολογική ηλικία.
Δεν είναι εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας και δεν αλλάζει το πρόγραμμα παρακολούθησης ενός πρόωρου στην Ελλάδα. Η ανακοίνωση λέει ότι διερευνώνται στοχευμένες παρεμβάσεις. Δεν περιγράφει θεραπεία που έχει ήδη αποδειχθεί σε πρόωρα βρέφη. Η ΕΡΤ προσθέτει ότι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες των κυτταρικών αλλαγών δεν έχουν αποσαφηνιστεί και ότι η ομάδα κοιτάζει παρεμβάσεις σε ζωικά μοντέλα. Η ίδια ηλικία από την τελευταία έμμηνο ρύση δεν σημαίνει, κατά τη μελέτη, και ίδια παρεγκεφαλίδα.